இலங்கையின் அரசியல் அமைப்பில் ஜனாதிபதி முறைமை ஒரு மிக முக்கியமான மற்றும் சக்திவாய்ந்த பதவியாகும். இது 1978 ஆம் ஆண்டு அறிமுகப்படுத்தப்பட்ட இரண்டாவது குடியரசு அரசியலமைப்பின் மூலம் உருவாக்கப்பட்டது. அதற்கு முன்னர் இலங்கை பிரிட்டிஷ் முறையிலான வெஸ்ட்மின்ஸ்டர் (Westminster) நாடாளுமன்ற முறையையே பின்பற்றி வந்தது.
இலங்கையின் ஜனாதிபதி முறைமை பற்றிய முக்கிய விபரங்கள் கீழே தொகுக்கப்பட்டுள்ளன:
1. வரலாற்றுப் பின்னணி
1972 க்கு முன்னர்: இலங்கை (சிலோன்) பிரிட்டிஷ் மகாராணியின் கீழ் ஒரு ஆளுநரால் (Governor-General) நிர்வகிக்கப்பட்டது.
1972 முதலாவது குடியரசு அரசியலமைப்பு: இலங்கை ஒரு குடியரசாக மாறியது. பெயரளவு அதிகாரங்களைக் கொண்ட ஒரு ஜனாதிபதி நியமிக்கப்பட்டார் (William Gopallawa). ஆனால் உண்மையான அதிகாரம் பிரதமரிடமே (Sirimavo Bandaranaike) இருந்தது.
1978 இரண்டாவது குடியரசு அரசியலமைப்பு: ஜே.ஆர். ஜெயவர்த்தன (J. R. Jayewardene) தலைமையிலான அரசாங்கம், பிரான்ஸ் நாட்டைப் போன்ற 'நிறைவேற்று அதிகாரமுடைய ஜனாதிபதி' (Executive President) முறையை அறிமுகப்படுத்தியது. இதன்படி ஜனாதிபதி என்பவர் அரசினதும் (Head of State), அரசாங்கத்தினதும் (Head of Government), மற்றும் ஆயுதப் படைகளின் (Commander-in-Chief) தலைவரானார்.
2. ஜனாதிபதியின் அதிகாரங்கள்
இலங்கை ஜனாதிபதிக்கு அரசியலமைப்பு ரீதியாக மிகப் பரந்த அதிகாரங்கள் வழங்கப்பட்டுள்ளன. அவற்றுள் சில:
அமைச்சரவை நியமனம்: பிரதமரையும், ஏனைய அமைச்சர்களையும் நியமிக்கும் அதிகாரம். ஜனாதிபதி தனக்கே சில அமைச்சுப் பொறுப்புகளை (எ.கா: பாதுகாப்பு) வைத்துக்கொள்ள முடியும்.
பாராளுமன்றத்தைக் கலைத்தல்: குறிப்பிட்ட காலத்திற்குப் பின்னர் பாராளுமன்றத்தைக் கலைக்கும் அதிகாரம். (அண்மைய திருத்தங்களின்படி இது நான்கரை ஆண்டுகளுக்குப் பின்னரே சாத்தியம்).
உயர் நியமனங்கள்: பிரதம நீதியரசர், உயர் நீதிமன்ற நீதிபதிகள், முப்படைத் தளபதிகள், கணக்காய்வாளர் நாயகம் போன்ற முக்கிய பதவிகளுக்கான நியமனங்களை வழங்குதல். (இதற்கு தற்போது அரசியலமைப்புப் பேரவையின் - Constitutional Council ஒப்புதல் தேவை).
பொதுமன்னிப்பு: குற்றவாளிகளுக்குப் பொதுமன்னிப்பு (Pardon) வழங்கும் அதிகாரம்.
அவசரகால நிலை: நாட்டில் அவசரகால நிலையை (State of Emergency) பிரகடனப்படுத்தும் அதிகாரம்.
3. தேர்தலும் பதவிக்காலமும்
பதவிக்காலம்: ஒரு ஜனாதிபதியின் பதவிக்காலம் 5 ஆண்டுகள் ஆகும் (ஆரம்பத்தில் இது 6 ஆண்டுகளாக இருந்தது, பின்னர் 19 ஆவது திருத்தத்தின் மூலம் 5 ஆக குறைக்கப்பட்டது).
வரம்பு: ஒருவர் அதிகபட்சமாக இரண்டு முறை மட்டுமே ஜனாதிபதியாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட முடியும் (18 ஆவது திருத்தம் இதை நீக்கியது, ஆனால் 19 ஆவது திருத்தம் மீண்டும் இதைக் கொண்டுவந்தது).
தேர்தல் முறை: மக்கள் நேரடி வாக்குரிமை மூலம் விருப்பு வாக்கு (Preferential voting) அடிப்படையில் ஜனாதிபதியைத் தேர்ந்தெடுக்கின்றனர். ஒருவர் வெற்றிபெற செல்லுபடியாகும் வாக்குகளில் 50% இற்கும் அதிகமான வாக்குகளைப் பெற வேண்டும்.
4. விமர்சனங்களும் அரசியலமைப்புத் திருத்தங்களும்
நிறைவேற்று அதிகார ஜனாதிபதி முறைமை ஒருவரிடமே அதிக அதிகாரங்களைக் குவிப்பதாகப் பல தரப்பினரால் நீண்டகாலமாக விமர்சிக்கப்பட்டு வருகிறது. இதனால் அதிகாரத்தைக் குறைப்பதற்காகப் பல அரசியலமைப்புத் திருத்தங்கள் கொண்டுவரப்பட்டன:
17 ஆவது திருத்தம் (2001): அரச சேவைகள் மற்றும் தேர்தல் ஆணைக்குழுக்கள் போன்ற சுயாதீன ஆணைக்குழுக்களை உருவாக்கி ஜனாதிபதியின் சில நியமன அதிகாரங்களைக் கட்டுப்படுத்தியது.
18 ஆவது திருத்தம் (2010): ஜனாதிபதி இரண்டு முறைக்கு மேல் போட்டியிட முடியாது என்ற தடையை நீக்கியது மற்றும் சுயாதீன ஆணைக்குழுக்களின் அதிகாரங்களைக் குறைத்தது (இது அதிகாரக் குவிப்பாகப் பார்க்கப்பட்டது).
19 ஆவது திருத்தம் (2015): ஜனாதிபதியின் அதிகாரங்களை வெகுவாகக் குறைத்து, பாராளுமன்றத்திற்கும் பிரதமருக்கும் அதிக அதிகாரங்களை வழங்கியது. பதவிக்காலத்தை 5 ஆண்டுகளாகக் குறைத்தது மற்றும் 2 முறைக்கு மேல் போட்டியிட முடியாது என்ற தடையை மீண்டும் கொண்டுவந்தது. அரசியலமைப்புப் பேரவை (Constitutional Council) மீண்டும் பலப்படுத்தப்பட்டது.
20 ஆவது திருத்தம் (2020): 19 ஆவது திருத்தத்தின் பல அம்சங்களை மாற்றி, மீண்டும் ஜனாதிபதிக்குப் பரந்த அதிகாரங்களை வழங்கியது.
21 ஆவது திருத்தம் (2022): 20 ஆவது திருத்தத்தின் மூலம் குவிக்கப்பட்ட அதிகாரங்களை மீண்டும் குறைத்து, 19 ஆவது திருத்தத்தின் பல ஜனநாயக அம்சங்களை (சுயாதீன ஆணைக்குழுக்கள், அரசியலமைப்புப் பேரவை) மீண்டும் நிலைநிறுத்தியது.
சுருக்கமாக: இலங்கையின் ஜனாதிபதி முறைமை என்பது பலமான அதிகாரங்களைக் கொண்ட ஒன்று. நாட்டின் விரைவான முடிவெடுக்கும் தேவைக்கு இது அவசியம் என ஒரு தரப்பினரும், இது ஜனநாயக விரோதமானது என இன்னொரு தரப்பினரும் வாதிடுகின்றனர். இந்த அதிகாரங்களைக் குறைப்பதற்கான அரசியல் விவாதங்கள் இலங்கையில் இன்றும் தொடர்கின்றன.
